KORONER ANJİYOGRAFİ
KORONER ANJİYOGRAFİ
  • Koroner anjiyografi bir tanı yöntemidir.
  • Koroner anjiyografi, kalp damarları (koroner arter) içine özel bir ilaç verip röntgen ışınları kullanılarak görüntülerinin alınması işlemidir.
  • Koroner anjiyografi, anjiyografi cihazının ve eğitimli ve deneyimli doktor ile sağlık personelinin bulunduğu laboratuvarlarda yapılır.
  • Koroner anjiyografi kesinlikle bir ameliyat değildir.
  • İşlem için hastanın uyutulmasına gerek yoktur, işlem süresince hasta uyanıktır ve konuşabilir.
ANJİYO'NUN RİSKLERİ NELERDİR?

Anjiyografi işleminin tüm tıbbi girişimlerde olduğu gibi riskleri vardır; ancak bu risk, teknolojik gelişmeler ve sahip olunan büyük deneyimler sonucu son derece düşüktür. Ölüm, kalp krizi, felç gibi önemli komplikasyonların (istenmeyen olay) oranı 5/10.000 ile 1/1000 arasındadır. Ancak unutulmamalıdır ki kalp damarlarındaki teşhis edilmemiş ve dolayısı ile tedavisi yapılamamış darlıkların hastaya getireceği risk, anjiyografinin riskinin çok daha üzerindedir.
Koroner anjiyografi için hastaneye yatmak gereklidir. Yatıştan sonra hastalığınız ile ilgili dosya hazırlanacak, muayene edildikten sonra gerekli olan tetkikler yapılacaktır. Daha sonra, yapılacak olan işleme engel olan durumunuz yoksa işlemi kabul ettiğinizi bildiren formu imzaladıktan sonra servise yatışınız yapılacak ve sonrasında koroner anjiyografi laboratuvarına alınacaksınız.

ANJİYO İÇİN HASTANEYE GELMEDEN ÖNCE NELER YAPILMALIDIR?

Anjiyografi için hastaneye gelirken doktorunuz aksini söylememişse aç olarak geliniz ve almakta olduğunuz ilaçları yanınızda getiriniz. İşlem bölgesinin temizliği için her iki kasık bölgesinin tıraş edilmesinde yarar vardır. Ayrıca yanınızda yapılmış olan tetkikleriniz, kimliğiniz ve sosyal güvenceniz varsa onunla ilgili belgeler de olmalıdır.

ANJİYO NASIL YAPILIR?

Koroner anjiyografide kalp damarlarına ulaşmak için çoğunlukla sağ kasık atardamarı (bazen kol) kullanılır. Bunun için burası iğne ile uyuşturulur ve damar içine daha sonra çıkarılmak üzere bir plastik kılıf yerleştirilir. Bu işlem sırasında hasta bazen hafif bir sızı duyabilir. Hastanın tüm işlem süresi boyunca duyduğu sıkıntı budur. Bundan sonraki bölümde hasta herhangi bir şey hissetmez. Daha sonra, adına kateter denilen yaklaşık 2 mm çapında içi boş borucuklar (resim), plastik kılıf yolu ile kalbin damarlarının ağızlarına yerleştirilir ve bu borucuklardan damarları röntgen altında görünür hale getiren özel bir madde (kontrast madde) verilir ve değişik açılardan damarların görüntüleri alınır.
İşlem ortalama 15–20 dakika sürer. İşlemden sonra kasığa yerleştirilen plastik kılıf çıkarılır ve buradan kanama olmaması için 4–5 saat süreyle bu bölgeye bir ağırlık konur.
Koroner anjiyografiden sonra hekim, sonuç ve tedavi hakkında hastayı bilgilendirir ve anjiyografi rapor ve CD' sini hastaya verir. İşlem sonrası hekimin kararına göre, hasta çoğunlukla aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir.

KORONER ANJİYOGRAFİ HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?
  • Kalp damar hastalığı düşündüren göğüs ağrısı (angina pectoris) varlığında,
  • Kalp krizi geçirenler (özellikle genç yaşlarda),
  • Kalp krizi sonrası yapılan tetkiklerde (efor testi, talyum sintigrafisi, tomografik anjiyografi) problem görülenler,
  • Anjiyoplasti ve stent takılmış veya bypass ameliyatı olmuş hastalarda tekrar göğüs ağrısının ortaya çıkması,
  • Kalp damarları dışında başka bir nedenden dolayı kalp ameliyatı (kapak hastalığı gibi) veya kalp dışı bir ameliyat olacaklar belli bir yaşın üzerinde ise,
  • Belli bir neden yokken ciddi ritim bozukluğu olan hastalarda,
  • Belli bir neden yok iken kalp yetmezliği olan hastalarda,
  • Risk faktörlerinin varlığında damar hastalığı olduğunu düşündüren testlerin anormal çıkması halinde (şikâyeti olmasa bile),
  • Kalp krizinin ilk 12 saatinde veya daha sonraki saatlerde göğüs ağrısının devam etmesi halinde yapılabilir.

Şeker hastalarında; kalp damar hastalıklarında sıklıkla görülebilen göğüs ağrısının olmayabileceği, yaşlılarda ise kalp damar hastalığında, göğüs ağrısı yerine, boyun, sırt, karın hatta diş ağrısının bile olabileceği unutulmamalıdır.
Sonuç olarak; koroner anjiyografi kararı, doktorunuz tarafından şikâyetleriniz, risk faktörleriniz, tedaviniz, kısacası siz bir bütün olarak değerlendirildikten sonra verilen bir karardır.

ANJİYOGRAFİ İŞLEMİ ESNASINDA AĞRI VEYA SIKINTI HİSSİ OLABİLİR Mİ?

Genellikle hastaların rahatlamasını sağlayan sakinleştirici bir ilaç kateter laboratuarına girmeden önce verilir. Çoğu kişi işlem sırasında ağrı hissetmez. Bazı hastalar ise canlarının hafif acıdığını ifade ederler. Aynı diş çekiminde olduğu gibi işlemin uygulanacağı bölge, lokal bir anestezik (his kaybı sağlayan) madde ile uyuşturulacaktır. Bu sırada bir iğne batması hissedilir.

Daha sonra atardamarınıza kateter veya ''sheath'' adı verilen ince tüpler vasıtasıyla yerleşilir. Kalp damarlarınız radyo-opak madde adı verilen aslında içerisinde tıbbi araştırmalara uygun dozda radyasyon içeren maddeler bulunan ve röntgen ışığı altında fark edilen boyalı maddeyle görüntülenir. İşlem esnasında boyalı maddenin enjeksiyonu ağrı hissi vermeyecektir.

Bu madde verilirken, sıcak basması ve kızarma hissedebilirsiniz. Bu his yaklaşık 20–30 saniye sürebilir. İşlemin sonunda, gerekli görülen durumlarda kalbinizin içini görüntülemek için, daha büyük miktarda boyalı madde verilebilir ve bu sırada daha fazla sıcaklık hissedilebilir.
Bazı kişilerde boyalı maddeye karşı alerji buna bağlı kaşıntı ve kızarıklıklar gelişmekte bu işlem sırasında verilen ilaçlarla tedavi edilebilmektedir. Daha önce alerji veya astım öykünüz var ise veya daha önce örneğin böbrek filmi veya diğer damarlarınızın filmi çekilirken alerjik reaksiyon gelişti ise işlemden önce bunu doktorunuza söylemelisiniz. İşlem sırasında kısa süreli göğüs ağrınız olabilir. Olduğu takdirde doktorunuza haber vermelisiniz.

KORONER ANJİO İŞLEMİ SONRASINDA NELERE DİKKAT ETMELİYİM?
  • İşlemden geldikten hemen sonra başlanarak, 3-4 saat içerisinde 2-3 lt. su tüketmeniz gerekmektedir.
  • İşlemden 2 saat sonra hekiminizin bilgisi dâhilinde diyetinize uygun olarak beslenebilirsiniz.
  • İşlem kasıktan yapılır ise, 2.5-3 kg ağırlığında kum torbası kasığınızda 6 saat süreyle kalmalıdır
  • Bu süre boyunca hasta yatakta yatar. Daha sonra gerekli kontroller yapıldıktan sonra hasta kalkabilir ve dolaşabilir.
  • İşlem bölgesi bilekteyse (radial arter), bileğinizi oynatmamanız, araba kullanmamanız ve o bölgeye masaj yapmamanız gerekmektedir.
HASTANE SONRASI NELER YAPILMALIDIR?

Hastaneden ayrıldıktan sonra 24 saat süre ile işlemin yapıldığı bölgeyi zorlamamanız önerilir. 24 saat sonra işlem yerindeki bandı çıkarabilir, banyo yapabilirsiniz. Girişim yerinde, bazen kanın deri altına sızmasıyla morluk ve sertlik olabilir. Bunlar önemli değildir. Morlukların tamamen geçmesi bir kaç hafta alabilir. Ancak işlem yerinde kanama, şiddetli ağrı, ani şişlik olursa hemen hastaneye gidilmelidir.

KAYNAKÇA
1- http://www.ahmetalpman.com/
2- http://jci.med.neu.edu.tr/
Hazırlayan
Meral AVCI
Kardiyoloji Servis Sorumlu Hemşiresi