|
Verem nedir?
Verem ya da tüberküloz, başlıca Mycobacterium tuberculosis adıyla anılan
mikroorganizma nedeniyle insan dokularında meydana gelen hastalığın adıdır.
Veremin belirtileri nelerdir?
Veremi yapan mikrop insan vücudunda en çok akciğeri, sonra akciğerin zarını
tutar. Dolayısıyla hastalık yeri en sık akciğer olduğundan bulgular da
genellikle öksürük, balgam, göğüs ağrısıdır. Ancak hastalık mikrobik bir
hastalık olduğu için ateş, gece terlemeleri gibi yakınmalar da olabilir.
Verem mikrobu diğer mikroplarla kıyaslandığında yavaş çoğalan bir mikrop
olduğundan (verem mikrobu 18-24 saatte çoğalırken bu süre bazı bakterilerde
20 dakika civarıdır) yakınmalar silik olabilir. Hatta hiçbir şikayet
olmayabilir. Bulguların silik olması nedeniyle pek çok hasta iştahında
günden güne azalmayı fark etmez ve doktora kilo kaybı ile gider.
Verem korkulan bir hastalık mıdır?
Hayır. 1950'li yılların öncesinde verem tedavisinde kullanılan ilaçlar
keşfedilmemişti. Türk filmlerinde doktorun hastaya “veremsin” deyip
tedavisiz eve gönderdiği dönemlerde, halkımızın gözünde yerleşen verem imajı
özünde tedavisi olmayan kötü huylu hastalık olarak kalmıştır. Oysa günümüzde
verem, tedavisi olan ancak özel durumlar hariç 6 ay hap içilerek iyileşen
bir hastalık durumuna gelmiştir.
Verem bulaşıcı mıdır?
Solunum yollarının (akciğer, ses teli) tüberkülozu bulaşıcıdır. Ancak diğer
organların (akciğerin zarı, lenf bezi, barsak, beyin, kemik vb.) bulaşıcı
değildir. Gerek konuşurken gerek öksürürken gerekse hapşururken gözle
görünmeyecek kadar küçük tükrük taneciklerini havaya saçarız. Hapşurma
esnasında bu taneciklerin hızı (280 m/s) nerdeyse ses hızına yakın olup
menzilleri 3-4 metreyi bulabilir ve havada 2-3 saat asılı kalabilirler.
Veremli hastanın odasında öksürmesi ile milyonlarca verem mikrobu oda
havasına saçılmaktadır. Dolayısıyla akciğer tüberkülozu olan hastanın
odasına girip nefes almakla verem mikrobu bulaşabilir.
Verem nasıl tedavi edilir?
Ülkemizde 4 farklı (dörtlü tedavi) verem hapını aynı anda ve düzenli içerek
tedavi başlanır. Akciğer tüberkülozunun tedavisinin ilk 2 ayı hücum dönemi
tedavisi olup bu sürede 4 farklı ilaç, son 4 ayda ise 2 farklı ilaç
kullanılır. Bazı durumlarda beşinci ilaç olarak bir iğne (streptomisin)
tedavisi de eklenebilir. O zaman bu tedaviye beşli tedavi adı verilir.
Kimlerde verem riski daha fazladır?
Kortizon gibi vücudun savunma sistemini bozan ilaçlar, kanser ve lösemi gibi
vücudun savunma sistemini kıran hastalıklar, diyabet (şeker hastalığı),
barsağı ameliyatla çıkarılmış olanlar, sosyoekonomik veya zihinsel durumu
bozuk olanlar, veremli hasta ile yakın temasta olanlar, silikozis gibi
akciğerde toz hastalığı varsa bu kişilerde verem riski daha fazladır.
Verem tanısı nasıl konulur?
Verem bir mikrobik hastalık olduğu için tanıda amaç mikrobu göstermekten
geçer. Bu amaçla hastanın solunum yolu salgılarında (balgam) 2 kez aside
dirençli mikrop saptanmışsa (verem mikrobu diğer mikroplara göre aside
dirençlidir) veya solunum yolu salgılarında verem mikrobu üretilmişse
(tüberküloz kültürü) verem tanısı konulmuş olur. Çanakkale bu açıdan şanslı
bir şehir. Çünkü sadece üniversite hastanemizde tüberküloz kültürü
yapılabilmektedir. Burada yapılan en sık hata hastanın akciğer filmine bakıp
verem denmesidir. Radyolojik yöntemler verem tanısı koydurtmaz. Aynı şekilde
önkoldan yapılan verem cilt testinin (tüberkülin testi) de ülkemizde tanı
değeri yoktur. Çünkü ülkemizde rutin BCG (verem) aşılaması yapılmaktadır.
Verem mikrobu tedaviyle vücuttan atılır mı?
Zatürre veya bronşit yapan mikroplar tedaviyle vücuttan tamamen atılırlar.
Ancak aynı şeyi verem için söylemek doğru değildir. Tedaviyle verem
mikroplarının çok büyük bir kısmı ölse de maalesef küçük bir kısmı uykuya
yatıp (dorman basil) uzun yıllar vücutta gizli bir odakta kalabilir. Kişi,
vücut savunma direncini kıran durumlarla karşılaştığında bu mikroplar uyanıp
tekrar çoğalmaya başlayabilirler. Bu durumda aynı kişi ikinci kez verem
hastası olabilir.
.
|
